أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
32
قانون ( فارسى )
مىافتد . داروى تركيبى زير اگر در علاج قولنج بادى مايهء حقنه شود بسيار خوب است . نسخه : آويشم ، حسل ، فيجن خشك ، مرزه ، مسك الجن ( مشك داش - نسخه . ) ، سوسن زرد ، بزر فيجن ، بزر گياه پنج انگشت ، كرچك دانهء كوبيده ، بابونه ، سه كوهه ، لوفا ، شبت ، بزرهاى سهگانه ( بزر كرفس و رازيانه و زيره ) ، انگدان و كرفس كوهى از هريك يك جزء متساوى . همه را در افشرهء فيجن و پونه بريزند و افشرهها بسيار باشد بر آتش نهند و بجوشد تا كمى از آن مىماند . آنگاه از روغن زيتون يك جزء و از آن افشرهء بر آب جوشيده دو جزء را باهم مخلوط كنند و باز بر آتش بجوشد تا تنها روغن زيتون مىماند . بهاندازهء مايهء يك حقنه از آن روغن زيتون جدا كن ، پيه اردك و پيه بز و اندكى جواشير و سكبينه را با آن روغن زيتون قاطى كن و به هم زن و بيمار را بدان حقنه كن ! اگر همان افشرهء فيجن و پونه را با صمغهاى نامبرده و پيههاى مذكور با وزن بيست درهم عسل قاطى كنى و بيمار را بدان حقنه كنى مفيد است . در حقنهء بيماران قولنج بادى اگر گند بيدستر و صمغ انگدان وارد باشد بسيار خوب است . ده درهم استرك را در بيست درهم روغن زيتون حل كنند و مايهء حقنه شود ، خوب است . بورك زياد را در ده درهم فشردهء گياه فيجن حل كن و مايهء حقنهء بيمار ساز ! به وزن پانزده درهم نمك را در آب حل كرده و بيمار را بدان حقنه كن ! ممكن است كه تنها روغن فيجن ، يا روغن سنبل رومى يا روغن بابونه يا روغن ترب يا روغن استرك ، يا روغن كرچك را مايهء حقنه سازى و براى علاج قولنج بادى به كار برى . داروهاى برداشتنى ( شيافها ) كه در قولنج بادى بهره رسانند از قرار زيرند : نسخه : سداب ( فيجن ) را در عسلاب بساى تا به شكل خلوق « 1 » در مىآيد . يك دوم فيجن زيره و يك چهارم آن بورهء قرمز را درهم بسرش و شافى از آن بساز كه طولش به اندازهء شش انگشت برهم چسبيده و قطرش به اندازهء قطر يك عدد بلوط باشد . نسخهء ديگر : بزر فيجن ، گند بيدستر ، عسل ، زهرهء گاو و بورك از هريك به وزن نيم مثقال باهم شياف شود . نسخهء ديگر : سكبينه ، مقل ، بورك ، هندوانهء ابو جهل و خطمى را درهم بسرش و بيمار اندازهء يك عدد بلوط بردارد .
--> ( 1 ) - نوعى از عطريات كه قسم اعظمش زعفران است . المنجد .